Ý NGHĨA NGÀY VĂN HÓA VÀ CHỮ VIẾT XLAVƠ

Ý NGHĨA NGÀY VĂN HÓA VÀ CHỮ VIẾT XLAVƠ:

1

Ngày Văn hóa và chữ viết Xlavơ 24/5 là ngày các dân tộc Xlavơ tưởng niệm hai anh em Thánh Kiril và Metody – những người đã sáng lập ra bảng chữ cái Xlavơ đầu tiên vào thế kỷ IX. Trước đó, Kinh Thánh chỉ được đọc và viết bằng tiếng Hy Lạp và tiếng Latinh, cho nên chỉ một số ít người có thể hiểu được. Bảng chữ cái do Kiril và Metody lập ra đã trở thành cơ sở cho sự phát triển văn hóa và tinh thần của nhiều quốc gia Đông Âu. Hai anh em Kiril và Metody đã truyền đạt Kinh Thánh đến các dân tộc Xlavơ bằng thứ ngôn ngữ mà người dân Xlavơ có thể hiểu được. Kể từ đó, Chính thống giáo tích cực hoạt động xây dựng nhà thờ và tuyên truyền giáo lý ở khu vực này. Vì thế, hai anh em Kiril và Metody được coi là các nhà khai sáng thế giới Kitô giáo Đông Âu. Công lao của những nhà khai sáng vĩ đại này đã trở thành di sản chung của các dân tộc Xlavơ, đặt nền móng cho sự phát triển đạo đức và trí tuệ của họ.

 Hai anh em Kiril và Metody sinh ra ở thành phố Xolun vùng Byzantine (ngày nay là một thành phố thuộc Hy Lạp). Metody sinh năm 810 và em trai của ông là Kiril sinh năm 827. Cha của hai ông là một thống đốc quân sự cấp cao. Do cha chết sớm nên hai anh em được một người chú họ là một chính khách cao cấp của Đế quốc Byzantine, nuôi nấng và chăm sóc. Hai anh em Kiril và Metody đã được đào tạo cẩn thận và xây dựng được uy tín cá nhân, được tôn trọng và nổi tiếng. Kiril đã trở thành giảng viên tại trường Magnaurska và Metody được bổ nhiệm trụ trì tu viện Polyhron.
Năm 855, Kiril đã tạo ra bảng chữ cái Bungari cổ đầu tiên – là bảng chữ cái Glagolisa. Bảng chữ cái này đánh dấu sự khởi đầu của giác ngộ và sự nghiệp ngôn ngữ của Kiril và Metody. Năm 863, khi Công tước Rostislav của Veliko Moriavia (ngày nay là các nước Czech, Ba Lan, Slovakia, Hungary, Áo) đề nghị hoàng đế Byzantine cử giáo viên dạy ngôn ngữ Xlavơ. Hai anh em Kiril và Metody đã nhận nhiệm vụ đến Moravia. Ở đó, trong thời gian từ năm 863 – 869, cùng với các sinh viên của mình, hai ông đã tích cực hoạt động giáo dục, đã đào tạo hàng trăm linh mục và giáo viên. Kiril bắt đầu truyền giảng bằng ngôn ngữ mới – ngôn ngữ thứ tư trên thế giới. Và như thế, tại châu Âu một hệ chữ viết mới được đưa vào sử dụng.

2
Hai anh em Kiril và Metody đã bảo vệ quyền tồn tại của hệ chữ viết mới trong khi Roma và Byzantine áp đặt là trên thế giới chỉ có ba ngôn ngữ có quyền tồn tại – đó là tiếng Hy Lạp, tiếng Latinh và tiếng Do thái. Trong những vùng đất này, hai ông đã làm bước đột phá đầu tiên chống lại sự áp đặt của Giáo Hội Roma giáo điều là giới thiệu ngôn ngữ văn học thứ tư – ngôn ngữ Xlavơ. Tại giáo hội ở Venice, hai ông bảo vệ thành công quyền của người Xlavơ có ngôn ngữ riêng để phụng sự sứ mệnh – ngang hàng với ngôn ngữ Hy Lạp, Latinh và Do Thái. Bước đột phá thành công này của Kiril và Metody trong giới giáo sĩ đế chế La Mã đã được Đức Giáo Hoàng Adrian II chính thức thông qua tại Roma.
Năm 869, Kiril bị ốm nặng và qua đời tại Roma. Ông được chôn cất trong nhà thờ “Sante Clemente” ở Roma. Metody tiếp tục hoàn thành di sản của Kiril và sau khi trở về Panonia, Metody bắt đầu công việc bảo vệ và phổ biến chữ viết Xlavơ và làm lễ trong nhà thờ. Cho đến cuối đời, ông đã dũng cảm bảo vệ lợi ích của Giáo Hội Xlavơ và chữ viết Xlavơ. Metody mất năm 885. Vào cuối thế kỷ IX, anh em Kiril và Metody đã được nhà thờ phong thánh.

3

Tại sao nói Bungari là cái nôi của hệ ngôn ngữ Xlavơ?
Sau cái chết của Metody, năm 886, các giáo sĩ người Đức trục xuất các môn đệ của hai anh em Kiril – Metody và cấm cư dân học ngôn ngữ Xlavơ. Vào thời điểm đó, Công tước Bungari là Boris đã chấp nhận họ nồng nhiệt, bảo trợ họ và tạo ra các điều kiện cần thiết để họ dạy và truyền giảng bằng ngôn ngữ Xlavơ. Nhờ vậy, sự nghiệp của Kiril và Metody đã được gìn giữ. Hai trường văn học là Okhrid và Pliska đã được thành lập. Kết quả là từ các hoạt động giáo dục và văn học của các môn đệ của Kiril và Metody, Bungari đã trở thành một trung tâm lớn về ngôn ngữ Xlavơ. Hơn 7.000 cuốn sách thánh đã được viết trên da cừu ở hai trường này. Vì thế, Bungari đã trở thành cái nôi của hệ ngôn ngữ Xlavơ.
Năm 1393 Bungari rơi vào ách đô hộ của Thổ Nhĩ Kỳ. Các môn đệ của Kiril và Metody đã bị trục xuất khỏi lãnh thổ Bungari. Họ chạy trốn đến những vùng đất tự do của Đông Âu và mang theo những cuốn sách của nhà thờ Xlavơ viết bằng ngôn ngữ Bungari cổ. Bằng những bài giảng trong các nhà thờ và đền thờ, một lần nữa, tiếng Bungari cổ lại trở thành một ngôn ngữ quốc tế. Có thể nói rằng, hoàng hôn chính trị của nhà nước Bungari lúc đó lại dẫn đến một bình minh mới của văn hóa Bungaria ở nước ngoài. Khoa học thế giới đã chứng minh rằng ngôn ngữ Bungari cổ là ngôn ngữ văn học không chỉ ở Bungari mà còn ở Cộng hòa Czech, miền nam Ba Lan, Moravia, Slovakia, Serbia, Nga, Rumani, Moldova, Ukraina, Belarus, Croatia .v.v. Sách được viết bởi các môn đệ của Kiril và Metody ở Bungari, đã tràn ngập khắp Đông Âu và Nga.
Từ thời xa xưa, nhân dân các dân tộc Xlavơ đã tổ chức ngày lễ tưởng nhớ những người khai sáng vĩ đại đã lập ra nền Văn hóa và Chữ viết Xlavơ. Tuy nhiên, sau đó truyền thống này bị gián đoạn do ảnh hưởng của các hoàn cảnh lịch sử và chính trị khác nhau. Ở Bungari, từ năm 1857, ngày lễ tưởng niệm hai nhà sáng lập ra hệ chữ viết Xlavơ đã được tổ chức đều đặn hàng năm vào ngày 24/5. Ngày 30 tháng 3 năm 1990, Quốc hội khóa X của Cộng hòa Bungari đã chính thức quyết định lấy ngày 24/5 làm ngày Quốc lễ. Vào ngày này, người Bungari diễu hành trên đường phố. Học sinh mang những bó hoa xuân tươi đẹp và hát vang bài quốc ca về Văn hóa Bungari và Chữ viết Xlavơ. Tại Nga, việc khôi phục ngày lễ chung của các dân tộc Xlavơ để tưởng niệm các đấng tối cao Kirill và Metody đã khai sáng Văn hóa và Chữ viết Xlavơ được bắt đầu vào năm 1985.

Trải qua nhiều thế kỷ tồn tại cùng nền văn hóa châu Âu, hệ chữ viết Xlavơ đã trở thành một trong những hệ chữ được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Hiện nay, có trên 250 triệu người của hơn 60 dân tộc trên thế giới đọc và viết bằng hệ chữ này.

(Bài viết của Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Bungari TP. HCM: PGS.TS. Hoàng Thái Lan)

About the Author: admin

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>